1991 Yılında Tiflis’ten Helikopterle Erzurum’a Kaçan Sovyet Pilotun Nefes Kesen Öyküsü

Soğuk Savaş yılları, Türkiye’nin Sovyetler Birliği’ne sınır komşusu olması nedeniyle çok sayıda iltica hikâyesini barındırıyor. Bunların en çok ilgi çekenleri de uçak veya helikopterlerle gerçekleştirilenler.

Trabzon’a Mig-29 uçağı ile iltica eden Rus Pilot Zuyev’in hikâyesinin ardından gözler yeniden Türkiye’ye dönmüştü. Aradan geçen iki yılda Sovyetler Birliği dağılma sürecine girmiş, Ağustos 1990’da ise Irak Kuveyt’i işgal ederek Ortadoğu’da ucu bu günlere ulaşacak fitil ateşlenmişti.

TRABZON OLAYINDAN İKİ YIL SONRA

Tarihler 25 Nisan 1991’i gösteriyordu. Olayın arkasından yaklaşık iki yıl sonra bir başka iltica daha yaşandı. Bu sefer kaçışta kullanılan hava aracı, Rusların standart genel maksat helikopteri Mi-8’di. Bu olay Türkiye’ye bir hava aracı ile gerçekleştirilen son ilticaydı…

Pilot Üsteğmen 26 yaşındaki Irek Gimatov, Moskova’dan bölgede teftiş yapacak bir generali getirmişti. Üsse inişinin ardından geri dönüş hazırlıklarına başladı. Ama bu uçuş, helikopterin diğer ekip üyeleri olmadan tek başına gerçekleştirecekti.

26 yaşındaki pilot, uzun süredir ilticayı planlıyordu. Mi-8 tipi genel maksat helikopteri uçuran Irek Gimatov, bir yandan da harita üzerinde plan yaparak Türkiye’de en yakın nereye gideceğini hesaplıyordu.

Beklediği fırsat, 25 Nisan 1991’de geldi. Moskova’dan yapılacak uzun uçuşun ardından Sovyet generali, teftiş için Tiflis’e götürecekti.

Gelin o günlerin heyecanını Üsteğmen Irek Gimatov’un Türk makamlarına verdiği ifadeden okuyalım:

“Kaçmayı son 3 ayda aklıma koymuştum. Sürekli plan yapıyordum. Beklediğim fırsat, Erivan üzerinden yapılacak Moskova-Tiflis uçuşu ile ayağıma kadar gelmişti. 25 Ocak 1991’de bir generali Moskova’dan getirip Tiflis’te indirdim. Sıra dönüş yoluna gelmişti”

Üsteğmen Gimatov, normalde üç kişilik uçuş ekibine sahip helikoptere tek başına bindi. Diğer uçuş ekibi ne oldu? Onları nasıl atlattı? Bu soruların cevabı yok…

Ardından Gimatov motor çalıştırarak kısa süre içinde havalandı. Ancak üsten kaçışı hemen fark edilmişti. Uçuşu Gimatov böyle anlatıyor:

“Kalkar kalkmaz yönümü Erivan üzerinden Türkiye’ye çevirdim. Arkama Mig savaş uçakları takılmıştı. Onları atlatmak için çok alçak uçmaya başladım.

Dağlık bölgede beni kaybettiler. Yüksekliğim 15-20 metre arasında değişiyordu. Erzurum’a kadar uçmaya devam ettim. Askeri meydana yaklaşırken telsiz kanalından kule ile temasa geçtim. İngilizce olarak  iltica etmek için geldiğimi söyledim. Arkasından da askeri aprona kulenin önüne indim”

Motor durdurduktan sonra onu üssün nöbetçileri karşılamıştı. Gimatov, “Burası bir NATO üssü. Ülkemden kaçtım. ABD’ye sığınmak istiyorum” dedi.

İLTİCA TALEBİ BİLDİRİLDİ

Gimatov Irek’in talebi, Dışişleri Bakanlığı kanalı ile ABD’nin Ankara Büyükelçiliği’ne bildirildi. Helikopter askeri yetkililer tarafından hemen incelemeye alındı.

O yıllarda Mi-8 yeni envantere girmeye başlamıştı. Birkaç yıl sonra da Mi-8’ler bolca Türkiye’de gözükecekti. Bu helikopterler, orman yangınlarıyla mücadele için kiralanacaktı. Hatta ilerleyen yıllarda Jandarma’nın ihtiyacı için bir miktar Mi-8’in bir sonraki nesil modeli Mi-17’lerden satın alınacaktı.

Olayın arkasından Sovyetler Birliği Dışişleri Bakanlığı, Ankara Büyükelçiliği aracılığı ile pilotun helikopterle birlikte iadesini istedi. Sovyetlerin bu talebi incelemeye alınırken pilot konusunda ise iltica talebinin ABD’lilerce ele alındığı bildirildi.

Yetkililer, “Sovyet pilot kendi istiği ile ülkemize sığınmış. İltica talebinin ABD’nin Ankara Büyükelçiliği’ne ilettik. Elçilik pilotun sığınma talebini kabul ederse kendilerine teslim edeceğiz. Helikopter ise gerekli incelemenin ardından Sovyetler Birliği’ne iade edilecek” diyerek gelişmeleri gazetecilere özetlemişti.

ABD’LİLER PİLOTU KABUL ETTİ

İfadesi alınan Rus pilot daha sonra ABD’li yetkililere teslim edildi. Helikopter ise gerekli incelemenin tamamlanmasının ardından Sovyet yetkililere haber verildi. Mi-8, Moskova’dan gelen ekip tarafında uçurularak geri götürüldü.

Bu iltica, havacılık olarak Türkiye’de Soğuk Savaş döneminin yaşanan son olayı oldu. Ancak Mig-29’u Trabzon’a kaçıran Zuyev gibi Gimatov’un izi internette bulunmuyor.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ailesi Telefon Almıyor Diye Buzdolabına İlginç Notlar Bırakan Çocuk

Dubai’nin Zengin Çocuklarının Aşırı Lüks Hayatlarından 25 Fotoğraf